Thema mei 2014

Natuur in de stad 

Dicht bij huis is volop natuur aanwezig. Als je erop gaat letten zie je steeds meer plaatsen waar bloemen en plantjes hun plekje veroveren. En waar dieren hun plekje opeisen. Ga je mee op verkenningstocht?

Als je op een zonnige dag een natuurwandeling wilt maken, dan ga je er al snel op uit richting het bos, de duinen of het strand. Maar ook dichter bij huis is er volop natuur aanwezig. Je moet alleen wat beter kijken... en dan ontdek je natuur op de meest onverwachte plekken. Op je eigen balkon, in je eigen wijk, tussen de stoeptegels, langs de grachten. Als je erop gaat letten zie je steeds meer plaatsen waar bloemen en plantjes, soms tegen de verdrukking in, hun plekje veroveren. En waar dieren tegen de stroom van verstedelijking in, toch hun plekje opeisen. Ga je mee op verkenningstocht?

In je eigen achtertuin of balkon

Laten we eens dicht bij huis beginnen: in jouw eigen achtertuin of op jouw balkon of daktuin. Hoe ziet deze eruit? Strak met veel tegels, of wat rommeliger met veel groen, een grasveldje of balkonbakken met plantjes? Of misschien heb je zelf een kruidentuintje in aarde of in potjes? Heb je een vijver waar vissen in zwemmen en kikkers op af komen? Jouw groene plekje hoeft helemaal niet groot te zijn, kijk maar eens op de website van Jelle's makkelijke moestuin. Jelle bedacht dat je prima in bakken of pallets zelf een moestuin kunt maken ook al heb je weinig ruimte (en weinig tijd!). Met een canvas buitenschilderij met natuurfoto's erbij maak je van elke plek een stukje (groene) natuur!


Jelle's makkelijke moestuin

Hoe groen is jouw wijk?

Nu gaan we wat verder van huis kijken: fiets of loop eens aandachtig door je eigen woonwijk.

De binnenstad

Woon je in de Delftse binnenstad met zijn grachten, kijk dan eens goed naar de wanden van de grachten: kleine varentjes hechten zich in de voegen tussen de bakstenen. En tussen de straatstenen nestelen zich heel kleine plantjes, die hun kopjes er niet bovenuit laten steken om niet vertrapt te worden. Ook zie je soms prachtig oude tuinmuren helemaal overwoekerd door klimop: een heerlijk plekje voor vogeltjes en andere kleine diertjes.

Delft heeft ook mooie stadsparken met prachtige bomen, zoals de Doelentuin, het Agnetapark of het park aan het Westplantsoen. Misschien heb je weleens gespeeld in de Wallertuin, een bijzonder stukje Delft waar de natuur haar gang kon gaan.

copyright: Wikipedia/Michiel1972

Tussen de grachtenhuizen liggen mooie groene tuinen en hofjes die je op 14 juni kunt bezoeken op de Open Tuinendag. Ook heel leuk zijn de kleine tuintjes rond bomen in de stad (de boomsingels) en de geveltuintjes, soms piepklein maar fleurig en groen. Met de Fleur Op actie van de gemeente Delft kunnen inwoners zelf hun straat opfleuren met plantjes en bloemen. Ook jij kan vanaf 1 mei weer meedoen met een fleur-op actie in je eigen straat, kijk maar op:
http://www.delft.nl/Gemeenteloket/f/Fleur_Delft_Op

De wijken rondom de binnenstad

In de wijken rondom het centrum van Delft zie je dat de bomen al volgroeid zijn, bijvoorbeeld in de wijken die in de jaren '60 en '70 werden gebouwd zoals de Poptahof en de Buitenhof. De Poptahof is de laatste jaren helemaal opnieuw ingericht met nieuwe huizen, maar vooral ook met groene natuur waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en kinderen kunnen spelen. Ook de Tanthof is nu een heel groene wijk, omringd door het Abstwoudse Bos en Kerkpolder. Sommige groene plekken zijn eigenlijk een vermomming voor een vroegere vuilstortplaats zoals het Wilhelminapark op de grens met Rijswijk.

De nieuwbouwwijken

Misschien woon je in een nieuwbouwwijk, waar de beplanting nog heel jong is. De boompjes zijn nog klein en het zand waait nog in je ogen. Dan is het leuk om te kijken hoe op stukken braakliggend terrein, dat nog bebouwd gaat worden, de zaadjes die aan zijn komen waaien uitgroeien tot grassen en bloemetjes. Het belang van natuur in de wijk wordt steeds vaker meegenomen in het ontwerpen van nieuwbouwwijken. Dan hebben de architecten het over ecowijken of duurzaam gebouwde huizen. Zie jij dit ook in jouw wijk? Het Carré in Delfgauw is een voorbeeld van een ecowijk.

De spoorzone

In de spoorzone in Delft, waar gebouwd wordt aan een tunnel om de treinen doorheen te laten rijden, is nu heel mooi te zien hoe de natuur weer grip krijgt op braakliggend terrein. Bijvoorbeeld bij het Abtswoudse fietserstunneltje ligt een hele berg zand die al helemaal begroeid is met plantjes. In het najaar van 2014 hoopt de Stichting Groenkracht te starten met de aanleg van de PROEFtuin, in de spoorzone van Delft. Ze willen dan biologische groenten, kruiden, (fruit)bomen en bloemen verbouwen. Dit is een tijdelijke invulling van het braakliggende terrein want als de spoortunnel eenmaal klaar is, wordt er een stadspark aangelegd. (zie http://www.groenkracht.nl)

The High Line in New York

In New York hebben ze een wel heel bijzondere invulling gegeven aan een goederenspoorlijn die al jaren niet meer gebruikt werd. De verhoogde spoorlijn loopt boven de wegen door de stad en was helemaal verloederd. Tot het stadsbestuur besloot er een 800 meter lang park van te maken: The High Line. Parijs heeft ook zo'n park: de Promenade Plantée. Zal Delft volgen?

Nieuwe initiatieven

Je ziet momenteel veel initiatieven om meer natuur dichterbij de stadbewoners te brengen. Mensen willen weten waar hun eten vandaan komt en ze gaan zelf weer groenten en fruit verbouwen. Stadskassen en moestuinen zijn hier een voorbeeld van, maar ook het project groene schoolpleinen.

Moestuinen en een stadskas

De afgelopen jaren zie je verspreid over Delft buurtmoestuinen ontstaan, bijvoorbeeld in de Gilliswijk (Buitenhof), Moe's tuin in de Poptahof en de Buurttuinen in de Wippolder en Delfgauw. Het is mooi meegenomen dat tijdens het tuinieren de buurtbewoners nieuwe contacten opdoen die weer goed zijn voor de sfeer in de wijk.

Het initiatief van Huis de Witte Roos: de Delftse Stadskas

Huis de Witte Roos heeft een initiatief om een biologische stadskas in Delft neer te zetten, om stadsbewoners weer in contact te brengen met eten en om te laten zien hoe je duurzaam groenten kunt verbouwen.

Groene schoolpleinen

Heeft jouw school al een groen schoolplein? De tegels eruit, gras, struiken en wilgentunnels erin! Verschillende scholen in Delft hebben de afgelopen jaren hun schoolplein omgetoverd van een betonplein naar een groen plein. Lekker in het groen spelen, kliederen met water, over houtblokken klauteren of verstoppertje spelen in de tunnel van wilgentakken. Welk kind wil dat nou niet?

Het belang van natuur in de stad

Sociale perspectief

Je kunt eenvoudig zeggen dat natuur in de stad goed is voor de flora en fauna. Maar het gaat verder dan dat. Een groene omgeving biedt ook ontmoetingsplekken voor mensen. Even lekker op een bankje zitten in het park om een krantje te lezen en een praatje te maken. Of de hond uitlaten. Of lekker een rondje joggen. Bij de buurtmoestuinen zeiden we al dat dit ook belangrijk is voor de mensen die in de buurt wonen om met elkaar in contact te komen. In ziekenhuizen met uitzicht op natuur, schijn je zelfs sneller beter te worden. Dit is het sociale perspectief op Natuur in de Stad.

Het groene dak van de TU bibliotheek
(bron: wikimedia.commons © Nol Aders)

Fysisch perspectief

In het fysisch perspectief op Natuur in de Stad heb je het over dingen als de rol van groen bij klimaatverandering. De temperatuur in de stad is al gauw 8° Celsius hoger dan buiten de stad! Na de groene daken is nu de nieuwste trend om ook de muren van huizen en gebouwen te vergroenen, dit noemen ze verticaal tuinieren. Dat is niet alleen mooi om te zien, die groene muren dragen ook bij aan minder luchtvervuiling en minder geluidsoverlast. Net als bij groene daken zorgen groene muren ook voor isolatie, dus minder energieverbruik in het gebouw. Groene muren zorgen er ook voor dat buiten de temperatuur minder hoog oploopt doordat ze niet alleen schaduw bieden, maar doordat de planten na regenbuien via hun bladeren het water laten verdampen ("evapo- transpiratie") en daardoor voor koelere lucht in de stad zorgen!

De groene muur van Halles in Avignon (Patrick Blanc)

Tot slot speelt Natuur in de Stad een belangrijke rol bij de waterregulering. Groene daken en muren houden overtollig water langer vast en leveren daarmee een bijdrage aan het tegengaan van wateroverlast. En groene oevers, wadi's en waterbekkens bieden de mogelijkheid om bij hevige stortbuien meer water tijdelijk op te vangen. En ook dat leidt tot verkoeling in de stad, zeker na een lekkere zomerse regenbui.

Wil jij meer natuur in de stad?

Jij kunt de natuur in de stad een handje helpen!

Hier nog wat ideetjes op een rij over hoe jij mee kunt bouwen aan een groene stad:

  1. Vraag op school of jullie ook een groen schoolplein kunnen maken!
  2. Maak een zaadbom (zie kader)
  3. Begin je eigen moestuintje in een bak of pallet of kijk bij jou in de buurt of er een buurttuin is en ga je eigen groenten verbouwen!
  4. Je kunt ook een eigen moestuin via de kindertuinen Delft krijgen (zie www.kindertuinendelft.nl) Kindertuin de Sleutelbloem ligt achter onze natuurschuur
  5. Doe mee aan de Fleur Op actie
  6. Help je ouders om een natuurlijke tuin of groen balkon te maken: tegels eruit, een takkenrail voor beestjes maken, nestkastjes ophangen, een kruidentuintje aanleggen, misschien zelfs een groen (schuur) dak? Alle kleine beetjes helpen!

Veel plezier en kijk nog eens goed om je heen als je door je wijk of de stad loopt. Laat ons weten als je opvallende natuur in de stad hebt gezien, dan plaatsen we jouw waarneming in de volgende Bliksum!

Tip van plukdestad.nl: maak een zaadbom!

Neem 3 handen vol kleipoeder, 2 handen vol biologische compost en ongeveer 10 gram gemengde biologische bloemenzaden. Roer het goed door elkaar.
Spuit met een plantenspuit ongeveer 100 ml water er doorheen totdat het aan elkaar blijft kleven.
Maak hiervan bollen van ongeveer 3 cm doorsnee.
Je kunt ze dan meteen gebruiken door ze in de openbare ruimte te strooien op plekken met aarde.

Jolien Ubacht

Jasper & Jorien
Helpen de natuur een handje

Opmerking

Dit themaverhaal is gemaakt door een vrijwilliger van de Delftse Natuurwacht. Uiteraard doen wij altijd ons uiterste best om bij teksten of afbeeldingen de juiste bronvermelding te plaatsen. Wanneer u desondanks van mening bent dat ten onrechte een tekst of afbeelding is geplaatst, of de gewenste bronvermelding ontbreekt, neemt u dan alstublieft direct contact op met ons: vragen@natuurwacht.nl. We zullen dit dan zo snel mogelijk herstellen.